(Por Antón Vidal SOCAIRE núm.9)
MAIS SOBRE A HIPÓTESE DE LOUREDA
…
HISTORIA DA PARROQUIA DO CASTRO
En Abril de 1640 un grupo de veciños
da “Insua de Abaixo” solicitoulle licencia ó Arzobispo para construir unha ermita baixo a advocación de
“Nuestra Señora de
Asumindo que a solucitude
foi certa, a misma fonte di que a licencia foi
concedida “con la prohibición de celebrar entierros y bautismos, autorizando
oficialmente la prerrogativa de poder decir Misa los días festivos después de
la iglesia parroquial”.
Duas particularidades máis
son as de que hai constancia de enterramentos
anteriores a 1929 no camposanto do Castro, co que ven
puideran ser sen permiso do arzopispado.
E a outra é que existe unha
rocha chamada “a pedra da
cruz” na praia de Rebordelo que ten un orificio donde os mais
vellos do lugar din que alí
había unha cruz. E en ela facíase unha parada para rezar
cando se levaba a un cadaver a enterrar a Boiro. Si esto era certo podemos observar
como subeu o nivel do mar, xa
que antes había camiño polo que hoxe
e praia sumerxida (tamén se di que se levaban as vacas a illa
da Abensa ou de Benencia por onde hoxe temos mar.
O prestíbero don Francisco Vázquez Somoza, axudado por varias familias
da “Insula”, conseguirá do Cadernal
Payá Rico a calificación de Ayuda de Parroquia para a capela do Castro, debendo
ser conducidos a Boiro os cadáveres para o seu enterro.
Houbo que esperar a 1929 para que a capela do Castro
ascendera canónicamente de “Ayuda de Parroquia” a
“Parroquia” gracias ós trámites do coadxuntor don Manuel Otero e dos conveciños.
Aparece, así “Santa María de
O carácter marítimo da nosa vila, xunto ca
devoción a Vírxen do Carme, empuxou
ós veciños a construcción
da Capela do Carme no ano 1960, sendo vendecida polo
Cardenal Quiroga Palacios.
ANACOS DA HISTORIA: LOUREDA
Neste breve traballo, imos falar sobre unha cuestión que afecta ó pasado do noso
Pobo: ¿Loureda era un nome
normal do noso pobo? ¿Estaba este nome
documentado ou só era unha denominación que os pobos dos arredores
usaban de maneira despectiva para referirse ós veciños e veciñas
do Cabo da Cruz?
A primeira proba da normalidade e legalidade do nome de Loureda déunola a existencia dun letreiro que estaba na parede da casa dos de Adolfo de Ríos. As persoas que lembran o letreiro non coinciden de modo exacto no texto: uns dín que poñía
LUGAR DE LOUREDA e outros que poñía
LUGAR DE LOUREDA – PESQUEIRA.
A consulta e análise de documentos
tales como operación de compra-venda, deslinde de leiras,
demandas xudiciais, embargos, tomas de posesión e outros, permite afirmar que Loureda
era un nome normal e normalizado no noso pobo e que convivía ca
denominación de “Cabo de
As referencias e citas testuais de Loureda aparecen no encabezamento
dalgúns dos documentos: “En el lugar de Loureda Partido de
Lembramos tamén que neses anos, o noso pobo pertencía ó “Partido
de
O nome de Loureda
déixase de usar nos documentos a partires
do ano
Aínda que nos documentos non se sigua usando a
denominación de Loureda, na
fala pervive durante moito
tempo, ata que se perde aló polos anos coarenta como consecuencia da forma despectiva ca que a xente dos outros usaba o xentilicio “louredán” e que levou ós veciños de Loureda
a renegar deste nome.
Hoxe, uns poucos veciños e veciñas de Loureda cremos que se debe usar e usamos este nome
con agarimo e respecto a unha
parte da nosa historia como pobo.
MAIS SOBRE A HIPÓTESE DE LOUREDA
A raiz do artículo de Antón, e despois de que a comisión de festas
do Carme 2.004 publicara dito artículo na revista que anunciaba o programa, recibimos comentarios dalgún dos nosos maiores.
Antes de continuar, dicir que se está
a traballar no rueiro (“callejero”)
da parraquia e que seguro que facendo
memoria conseguirase facer
perdurar os nomes antigos.
Un veciño comentou
que non se explicaba como alguén podía dicir que na casa dos de Adolfo
de Ríos poñía Lugar de Loureda
– Pesqueira, xa que el
recordaba perfectamente que só poñía
Lugar de Loureda; e referíase
ó conxunto de casas que ían
desde o cruce de Curbera ata o cruceiro da taberna de
Guillerma. O camiño vello
para ir a Pesqueira era atravesando Loureda (por detrás da de Pais, e
pola porta do Cunqueiro,
hasta chegar a de Nila) ata
despois da guerra civil, que se abreu
o camiño novo que oxe en
día é a carretera principal e que vai por diante do Mavi.
Desde a barbería para abaixo ata o río
da fonte e ata o peirao
era, e ainda é, a Pesqueira,
nome que aparece nos mapas antigos.
Tamén nos dixo que desde o outro lado do río ata “O Petón” chamábase “A Banda do Río” que deu
hoxe en día en Bandeorrío.
En canto o nome do “Campo” di que é
bastante recente posto que
non había máis que un par de casas a principios de século (estaba todo a campo); ó igual que a Preguisa que tamén é nome nóbel.
Despóis preguntámoslle
polo inicio do nome de Cabo de Cruz, sendo a súa resposta a de que foi un mestre “Don Benito Lomba”,
tamén perito mercantil experto en disputas de lindes,
quen repuxo (xunto cos seus alumnos) a cruz do
campo, como consecuencia de rumores de que xa esistira unha cruz de pedra naquel punto (desta vez de cemento); e foi Don
Benito, o que dixo que había que poñer
un nome xeral que englobara
a tódolos núcleos da zona sur da Ínsua
de Abaixo, asimesmo tamén se ocupou de que dito nome fose incluido nos rexistros e mapas. O nome elexido foi “Cabo de
Por certo, vai
unha anédota sobre D.
Benito; sei que o Barón foi
o único dos alumnos de Don Benito, que non aprendeu a
leer posto que era o que lle
facía de comer, e polo tanto non lle
podía cascar cando non sabía a lección, xa que senón, non comía.